Lubisz ciekawostki o innych krajach i marzysz o podróży na południe Europy? Z tego artykułu dowiesz się, jak żyją dzieci w Hiszpanii i co sprawia, że ten kraj jest tak wyjątkowy. Przeczytasz także o zabawnych faktach, które możesz potem opowiedzieć w szkole lub w domu.
Gdzie leży Hiszpania i jakie ma miasta?
Hiszpania leży na Półwyspie Iberyjskim, razem z Portugalią. Należy do Unii Europejskiej i ma ustrój monarchii konstytucyjnej, czyli królem jest dziś Filip VI, ale rządzi też parlament. Kraj dzieli się na 17 wspólnot autonomicznych, z których wiele ma swój własny język i tradycje.
Stolicą jest Madryt, położony wysoko nad poziomem morza. To najwyżej położona stolica w Europie, leży na wysokości około 667 metrów. Hiszpania jest nieco większa od Polski, ma około 500 tysięcy km² powierzchni i mieszka w niej ponad 46 milionów ludzi. Przez kraj płynie rzeka Ebro, a najwyższym szczytem jest wulkan Teide na Teneryfie, który ma 3718 m n.p.m.
Madryt
Madryt jest sercem Hiszpanii i jej najważniejszym miastem. Od XVI wieku to właśnie tam znajduje się dwór królewski i najważniejsze urzędy. Historia osady w tym miejscu sięga jednak czasów rzymskich, a potem arabskich. Nazywano ją wtedy Mayrit lub magerit, co można przetłumaczyć jako „miejsce wielu strumieni”.
W Madrycie jest wiele parków i ogromna liczba drzew, ponad 300 tysięcy, dlatego miasto uchodzi za jedno z bardziej zielonych w Europie. Symbolem stolicy jest niedźwiedź wspinający się na drzewo truskawkowe, czyli „El Oso y El Madroño”. Mieszkańców Madrytu nazywa się „gatos” – koty, co wiąże się z legendą o żołnierzu, który wspiął się po murach miasta z kocią zwinnością.
Barcelona i inne miasta
Drugim bardzo znanym miastem jest Barcelona, stolica Katalonii. To tu można zobaczyć niezwykłe budowle zaprojektowane przez Antonia Gaudiego, na przykład Sagrada Familia i kolorowy Park Güell. Wiele osób kojarzy Barcelonę też z piłką nożną, bo gra tam słynny klub FC Barcelona.
Swoje wyjątkowe oblicze mają także Walencja, Sewilla czy Wyspy Kanaryjskie. Na Teneryfie stoi wspomniany wulkan Teide, a na innych wyspach rosną plantacje bananów, dzięki którym Hiszpania jest jednym z największych producentów bananów w Europie. Poniżej znajdziesz prostą tabelę, która porównuje trzy ważne miasta:
| Miasto | Z czego słynie | Ciekawostka dla dzieci |
| Madryt | stolica, pałac królewski, muzea | ma najwyżej położoną stolicę w Europie |
| Barcelona | Sagrada Familia, Park Güell, FC Barcelona | na wielu budynkach widać kolorowe mozaiki Gaudiego |
| Walencja | nowoczesne miasto nauki i sztuki, plaże | w pobliżu odbywa się święto ognia Fallas |
Jak mówi się w Hiszpanii?
W Hiszpanii mówi się nie tylko po hiszpańsku. Czy to nie brzmi zaskakująco dla kogoś, kto dopiero zaczyna poznawać ten kraj? W różnych regionach usłyszysz inne języki i akcenty, co dla dzieci bywa jak zabawa w zgadywanie.
Język, który znamy jako hiszpański, to castellano. Należy do rodziny języków romańskich i jest jednym z najczęściej używanych języków na świecie. Według różnych danych hiszpański jest językiem urzędowym w około 20–23 krajach, a używa go prawie 6% ludzi na Ziemi. Litera „h” jest niema, a podwójne „ll” wymawia się jak „j”. Dlatego poprawnie mówi się „tortija”, a nie „tortilla”.
Język hiszpański
Dla dzieci ciekawostką jest też sposób zapisywania śmiechu. Polskie „ha ha” w hiszpańskich wiadomościach wygląda jak „ja ja”, bo litera „j” brzmi tam jak nasze „h”. W alfabecie prawie nie używa się litery „w”, pojawia się głównie w wyrazach obcych, na przykład w nazwach marek.
Hiszpanie mają często dwa nazwiska. Pierwsze dziedziczą po ojcu, drugie po matce. Hiszpanki po ślubie zwykle nie zmieniają nazwiska, dlatego w szkole na liście w dzienniku można zobaczyć naprawdę długie zapisy imion i nazwisk.
Inne języki w Hiszpanii
W Katalonii używa się języka katalońskiego, który nie jest tylko dialektem. Mówi nim ponad 11 milionów osób. W kraju funkcjonują też inne języki regionalne, na przykład baskijski czy galicyjski. Dzięki temu jedno państwo przypomina trochę wielojęzyczną układankę.
Na Wyspach Kanaryjskich można usłyszeć nawet język gwizdany. W 2009 roku został wpisany na listę UNESCO jako część niematerialnego dziedzictwa. Dla dzieci to brzmi jak sekretny kod, którym rozmawia się tylko za pomocą gwizdów.
Hymn Hiszpanii jest jednym z nielicznych na świecie, który oficjalnie nie ma słów i jest tylko melodią graną na ważnych uroczystościach.
Jak wygląda życie dzieci w Hiszpanii?
Dzieci w Hiszpanii zaczynają szkolną przygodę wcześniej niż wiele polskich dzieci. Na tak zwane el colegio mogą pójść już w wieku 3 lat. Ten etap nie jest obowiązkowy, ale wielu rodziców się na niego decyduje, bo szkoła oferuje wspólną zabawę, pierwszą naukę i kontakt z rówieśnikami.
Hiszpański dzień wygląda inaczej niż w Polsce. Ważną częścią jest siesta, czyli przerwa w środku dnia. W godzinach mniej więcej od 13 do 17 wiele sklepów i urzędów bywa zamkniętych. To czas na obiad, odpoczynek i spotkanie z rodziną. Ulice ożywiają się ponownie wieczorem, a wiele dzieci bawi się wtedy na placach zabaw razem z rodzicami.
Hiszpanie lubią spokojniejsze tempo. Często mówi się tam „mañana”, czyli „jutro”, oraz „tranquilo”, czyli „spokojnie”. Spóźnianie nie jest wielkim problemem, ważniejsze jest spotkanie i rozmowa. Dlatego w wielu miastach pełne ludzi bary i kawiarnie są jak drugi dom, w którym toczą się długie rozmowy, czasem także z dziećmi.
W wielu domach widać też inne zwyczaje. Często nie ma parapetów, a wodę na herbatę czy kakao podgrzewa się w mikrofalówce, bo nie każdy ma czajnik. Przy powitaniu bliscy całują się w policzek, co dla polskiego dziecka może być na początku trochę zaskakujące, ale szybko staje się czymś zwyczajnym.
Co jedzą i piją Hiszpanie?
Kuchnia hiszpańska jest bardzo kolorowa. Na talerzach często pojawia się ryż, owoce morza, świeże warzywa i oczywiście oliwa z oliwek. Hiszpania jest największym producentem oliwy z oliwek na świecie, a jej udział w rynku wynosi około 44%. W wielu domach butelka oliwy stoi zawsze pod ręką, jak u nas masło.
Najbardziej znaną potrawą jest paella. To danie z ryżu, do którego dodaje się warzywa oraz mięso lub owoce morza. Hiszpanie uwielbiają też tortillę, która nie oznacza cienkiego placka jak w Meksyku, tylko gruby omlet z jajek i ziemniaków. Popularne są także tapas, czyli małe przekąski podawane przed głównym daniem lub do rozmów z przyjaciółmi.
Warto poznać kilka typowych potraw, o których często mówi się w przewodnikach dla dzieci i rodziców. Najczęściej spotkasz tam takie smakołyki:
- paella z ryżem, warzywami i mięsem lub owocami morza,
- gazpacho, czyli chłodnik z pomidorów podawany w upalne dni,
- jamón, znana w całej Europie szynka dojrzewająca krojona w cieniutkie plasterki,
- churros, długie pączki jedzone najczęściej z gorącą czekoladą.
Czy wiesz, że Hiszpanie często jedzą połączenie jamón z melonem? Słodki owoc i słona szynka to dla nich znakomity letni zestaw. Na Wyspach Kanaryjskich uprawia się też dużo bananów, dlatego w sklepach łatwo znaleźć desery z ich dodatkiem.
Dla dorosłych Hiszpanów ważne są napoje takie jak Sangria czy musujące wino Cava, ale dla dzieci dużo ciekawsze bywają słodycze. Popularne lizaki Chupa Chups pochodzą właśnie z Hiszpanii, a ich nazwę wymyślono od czasownika „chupar”, który znaczy „ssać”. Logo tych lizaków zaprojektował słynny malarz Salvador Dalí, znany też z obrazu „Trwałość pamięci”.
Święta z jedzeniem
Hiszpanie uwielbiają święta, podczas których na ulicach pojawia się jedzenie i muzyka. W miejscowości Buñol co roku w ostatnią środę sierpnia odbywa się La Tomatina, czyli wielka bitwa na pomidory. Ulice zamieniają się wtedy w czerwone morze i przez chwilę wszyscy są ubrani w sos pomidorowy od stóp do głów.
W marcu w Walencji odbywa się święto Fallas de Valencia, znane także jako „Święto Ognia”. Po ulicach chodzą ogromne kolorowe figury z kartonu i drewna, nazywane „ninots”. Na końcu imprezy większość z nich zostaje spalona. Przy takich okazjach w miastach słychać wybuchy petard, gra muzyka i pachnie lokalnymi potrawami.
Jak Hiszpanie bawią się i spędzają czas?
Hiszpanie bardzo lubią sport i muzykę. Piłka nożna jest dla wielu rodzin ważniejsza niż niejedna lekcja, a dzieci od najmłodszych lat znają nazwiska zawodników. Najbardziej znane kluby to Real Madryt i FC Barcelona. Ich stadiony można zwiedzać, oglądając muzeum i puchary.
Ważnym elementem kultury jest także flamenco, taniec pochodzący z Andaluzji. Na scenie często pojawia się tancerka w sukni z falbanami, a towarzyszy jej gitarzysta i klaskanie widowni. Od 2010 roku flamenco znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Dla dzieci to niesamowite widowisko pełne rytmu i kolorów.
Zabawy i tradycje
W Katalonii popularne jest budowanie wież z ludzi, zwanych castells. Grupy mężczyzn, kobiet i dzieci wspinają się na siebie, tworząc konstrukcje wysokie nawet na kilka pięter. Na samej górze stoi najlżejsze dziecko w kasku. Wokół wieży stoi tłum ludzi, który tworzy bezpieczną bazę.
W wielu hiszpańskich miastach są też tradycje związane z bajkami. W Madrycie można odwiedzić muzeum poświęcone myszce Ratoncito Pérez, która pełni rolę wróżki zębuszki. Według opowieści zostawia dzieciom drobne prezenty w zamian za mleczne zęby schowane pod poduszką lub w specjalnym pudełku.
Rodziny chętnie spędzają czas w lokalnych barach i kawiarniach. Dla dzieci przygotowuje się tam mniejsze porcje dań, gry planszowe albo kąciki zabaw. W pobliżu dużych miast działają też muzea przyjazne najmłodszym, na przykład Muzeum Prado w Madrycie, gdzie można zobaczyć dzieła takich artystów jak Pablo Picasso, Salvador Dalí czy Francisco Goya.
Warto wymienić kilka form spędzania czasu, które są bardzo popularne wśród hiszpańskich dzieci i nastolatków:
- gra w piłkę nożną na boisku osiedlowym lub na plaży,
- wizyty w barach tapas z rodziną i próbowanie nowych smaków,
- wspólne wyjścia na fiesty i lokalne święta w mieście,
- spacery po parkach, gdzie często stoją fontanny i figury zwierząt.
Hiszpania bywa nazywana „Ziemią Królików”, bo dawna nazwa kraju, Ispania, miała oznaczać właśnie taką krainę. Dziś królików nie ma już aż tak wiele jak kiedyś, za to w całym kraju spotkasz mnóstwo serdecznych ludzi, którzy chętnie pokażą ci swoje zwyczaje.
